"Ik moet mijn eigen kwetsbaarheid aangaan"

Jozefien Mombaerts heeft naast de stress en onzekerheid van de laatste maanden genoten van het cocoonen met haar gezin. Voor ze in oktober in première gaat met Een Pleidooi voor Zelfmoord, laat ze nu in haar kaarten kijken op Zomer in O. Jozefien onderzoekt in haar werk de kwetsbaarheden van de mens. Ze is gefascineerd door wat verstopt zit, verborgen wordt, wat niet gezegd wordt of waar niet naar (om)gekeken wordt.

Jozefien Mombaerts staat op Zomer in O. met Een Pleidooi voor Zelfmoord (25 en 26 juli - Kunstencampus aan Zee)

Ik was in oktober bevallen van mijn zoontje Wolf. Toen de lockdown begon was hij vijf maanden oud, hij zou bijna naar de crèche gaan. Er stond ook een première gepland en zijn papa zou gaan filmen in het buitenland. De lockdown heeft ervoor gezorgd dat alles zich naar binnen keerde, en voor ons gezin was dat ongelooflijk fijn.

Wat fascineert jou aan het verborgene?

Ik kijk vaak naar de mensen rondom mij en dan denk ik: dat zijn allemaal topjes van de ijsberg die ik zie. Er zit zoveel verborgen: hun verleden, hun geheimen, hun kwetsbaarheden, hun angsten. Ik vind dat bijzonder. Hoe slecht wij elkaar als mens eigenlijk kennen. Ik heb de neiging om te graven. Niet vanuit nieuwsgierigheid, maar omdat ik door andere mensen te begrijpen hoop op een grotere zelfkennis en beter inzicht in de wereld.

Daarnaast schrik ik heel vaak van de reacties wanneer je jezelf kwetsbaar opstelt. Het wordt bijna als ‘raar’ ervaren. Mensen willen over het algemeen de schaduwkant liever niet blootleggen. Uit angst voor een oordeel, denk ik. En dat oordeel vind ik te hard. Ik vraag me af waarom we niet met een grotere fragiliteit in het leven kunnen staan, met minder oordeel.

Ligt daar ook de kiem van je voorstelling Een Pleidooi voor Zelfmoord?

Zeker. Zelfmoord is een ontzettend groot taboe. Er wordt totaal niet over gesproken. Het is zelfs vreemd om die gedachte toe te laten, terwijl ik denk dat er veel mensen toch af en toe mee bezig zijn. Ook puur filosofisch is het vreemd om daar niet over na te denken: je kan als mens kiezen voor de dood en je kan dat ook zelf doen.

Als het concept al ter sprake komt, krijgt het meteen het label ‘psychiatrisch probleem’ en ‘abnormaal’. Dat zelfs het praten over zelfmoord onmiddellijk wordt weggezet, vind ik heftig. Mocht er meer openheid kunnen zijn in de maatschappij, zouden we er ook anders mee omgaan, het isolement verkleinen en mogelijks zelfs preventief werken.

De titel laat niks aan de verbeelding over. Een statement?

De titel is uiteraard niet wat ik betracht met de voorstelling. Ik heb heel veel gelezen en nagedacht over de thematiek. In mijn idee kan je zelfmoordenaars – ook al is dit misschien té filosofisch – ook zien als een soort activisten die iets duidelijk willen maken. Die mensen kunnen niet leven binnen de omstandigheden waarbinnen ze zich bevinden. Die omstandigheden worden mede gecreëerd door het systeem, het kader waarin we leven; onze maatschappij. Het kapitalistische systeem vertelt ons dat we moeten meedraaien, dat we ons geluk en succes in eigen handen hebben. Als je faalt, is het je eigen fout. Als je faalt, kan je het leven niet aan.

Ik kreeg al vaak de vraag waarom ik het politiek correctere woord zelfdoding niet gebruik. Moord is hard, maar dat is net wat ik wil aankaarten. De hardheid. En het oordeel. Rond het woord zelfmoord hangt immers veel meer ethisch oordeel. Als je een moord begaat, ben je een dader en een dader wordt beoordeeld. Echter, de conclusie van de voorstelling is voor mij een injectie van troost en empathie rond de thematiek.

Je schreef een monoloog en staat ook zelf op scène. Was dat een noodzakelijkheid, of zou je dezelfde tekst voor iemand anders kunnen schrijven?

Het oorspronkelijke idee was eigenlijk dat ik het zou schrijven voor een actrice. Zij is echter in een vrij vroeg stadium afgehaakt. Ik ben toch beginnen schrijven, en door dat proces begon het in mij te malen: ik heb het over kwetsbaarheid, over jezelf durven tonen, je niet moeten verhullen. Dan moet ik ook gewoon zelf op podium gaan staan en mijn eigen kwetsbaarheid aangaan. Ik moet mezelf niet als maker of schrijver wegstoppen. Zelf vind ik het namelijk heel eng om op scène te staan. Dat is niet mijn biotoop. In die zin is het dus een grote uitdaging. Practice what you preach …

Wat zijn je plannen nog voor deze zomer?

Als Een Pleidooi voor Zelfmoord zo goed als af is, ga ik dat wat laten bezinken in augustus en ondertussen verhuizen we naar een prachtige plek aan de Schelde. Daarnaast zal ik bezig zijn met hoe ik het volgende seizoen moet doorkomen. Er mag nog wel wat extra werk bijkomen in mijn agenda. Spannend.

Deze tekst is grotendeels gebaseerd op een interview van Kopergietery met Jozefien Mombaerts.
************* BIO Jozefien Mombaerts studeerde in 2018 af als regisseur/docent aan de Toneelacademie Maastricht. Ze werkt als freelance dramaturge, productieassistente en theaterdocent voor verschillende gezelschappen en theaterhuizen als o.a. KOPERGIETERY, KASK - School of Arts en Laika. In 2019 richtte Jozefien samen met choreografe Jotka Bauwens en danseres/techniekster Eva Dermul het gloednieuwe collectief TG PONY op.

Privacy en cookies
Deze website maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te verbeteren.
Meer info